woensdag 10 april 2013 / NRC Handelsblad & nrc.next /

Krant / Achtergrond

Welkom in het wondere visacircus

Totale chaos. Zo omschrijft de Californische immigratieadvocaat Paul Heller het aantal aanvragen van visa voor hoogopgeleide niet-Amerikanen. De vraag is in jaren niet zo hoog geweest: alleen al op de eerste dag, 1 april, kwamen 50.000 aanvragen binnen.


Na een paar dagen werd de inschrijving voor werkvisa voor volgend jaar alweer gesloten. Er zijn zoveel aanvragen - 124.000 - dat de beschikbare visa - slechts 85.000 - dan maar worden verloot. Ter vergelijking: de laatste keer dat een loterij moest worden ingesteld om de visa te verdelen, was vóór de crisis, die nu al vijf jaar voor malaise op de arbeidsmarkt zorgt. Vorig jaar waren de visa pas na tien weken weg; het jaar daarvoor kostte het zelfs 33 weken.

 

"Veel van mijn klanten zijn gefrustreerd", zegt Heller. "Het aanvragen van een werkvisum betekent veel papierwerk, duizenden euro's aan advocaat- en administratiekosten en maandenlange onzekerheid voor zowel het bedrijf als de potentiële werknemer. Bedrijven vragen alleen een visum aan omdat ze die mensen echt nodig hebben. En dan nog vissen ze vaak achter het net."

 

Economische groei, werkloosheidcijfers, de huizenprijs; de grootste economie ter wereld kent veel verschillende indicatoren die een beeld geven van hoe het land ervoor staat. Nu komt daar dan het visacircus bij. Hoe meer aanvragen, redeneren economen, hoe beter de vooruitzichten. De hoogst opgeleide mensen uit de rest van de wereld hebben er blijkbaar vertrouwen in.


De Amerikaanse werkloosheid zelf neemt ondertussen maar mondjesmaat af: dit weekend werd bekend dat het werkloosheidspercentage 7,6 procent is. Toch is er volgens bedrijven als Google, Facebook en Apple een reusachtig tekort aan hoogopgeleide mensen om al hun vacatures te vervullen. Precies daarvoor is ook het H1-B-visum bedoeld: zo kunnen Amerikaanse bedrijven werknemers met kennis of vaardigheden waar een tekort aan bestaat in de VS in dienst nemen.

 

De run op de visa duidt ook op het tekortschieten van het Amerikaanse immigratiesysteem: de vraag naar hoogopgeleide werknemers is vele malen groter dan het aantal dat wordt toegelaten. Met name in Silicon Valley zijn de visa enorm gewild. "Onze strategie is letterlijk om zoveel goede programmeurs aan te nemen als mogelijk", vertelde Facebookoprichter Mark Zuckerberg onlangs in een interview. "De enige beperking is dat er in Amerika niet genoeg mensen zijn met de kennis die wij nodig hebben."


In een brief aan het Congres riep een groep bestuurders uit Silicon Valley, onder wie Zuckerberg, Eric Schmidt van Google en Marissa Mayer van Yahoo, op tot het versoepelen van de immigratiewetgeving. Bij het uitblijven van maatregelen dreigen de VS hun positie te verliezen van wereldwijd leider op het gebied van innovatie, schrijven de techgiganten.


Als het gaat om hoogopgeleide buitenlanders zijn Democraten en Republikeinen het op papier eens: voor de concurrentiekracht van de VS is het goed dat de techbedrijven hun vacatures kunnen opvullen met Chinezen en Indiërs. Maar tot nu toe vallen die voorstellen ten prooi aan getouwtrek rondom andere groepen immigranten. En de visa mogen niet ten koste gaan van de gebruikelijker oplossingen zoals het trouwen van een Amerikaan(se), waardoor de buitenlander wel in de VS mag werken, of het verkrijgen van een zogeheten green card via een jaarlijkse loting.


Er zijn wel plannen. Een groep van acht senatoren buigt zich nu over de toekomst van de Amerikaanse immigratiewetgeving. Zoals het idee het aantal te vergeven H1-B-visa te vergroten van 115.000 naar 300.000, afhankelijk van de conjunctuur. Ook zijn er plannen voor zogeheten 'start-up visa', zodat niet alleen werknemers, maar ook beginnende ondernemers de kans krijgen om de VS binnen te komen.

 

Vooralsnog heeft immigratieadvocaat Heller nog een bureau vol aanvragen, een groot deel ervan kansloos. Hij vindt het onbegrijpelijk dat de overheid bedrijven talent ontzegt. ,,Het gaat om een fundamentele grondstof van onze economie - talent. De huidige regeling is alsof de overheid bepaalt dat we eten nodig hebben en dan één keer per jaar één ton rijst neerzet. Binnen vijf minuten is alles op."

 

KADER: KENNISMIGRATIE NAAR NEDERLAND

 

Om een kennismigrant naar Nederland te laten komen, moet een werkgever aan verschillende voorwaarden voldoen. Zo moet hij een verzoek voor toelating indienen bij de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND). Verder moet de werkgever een salaris betalen dat boven de in 2013 geldende inkomensgrens ligt. Een migrant die ouder is dan dertig jaar moet minimaal een brutojaarinkomen verdienen van 52.010 euro. Voor een migrant jonger dan dertig jaar is dit vastgesteld op 38.141 euro. Die inkomensgrens geldt niet voor artsen in opleiding tot specialist of promovendi die bij een universiteit of onderzoeksinstelling gaan werken. In deze gevallen mag het inkomen niet minder zijn dan het minimumloon.

 

De arbeidsduur van een kennismigrant is per geval verschillend en afhankelijk van de duur van de verblijfsvergunning. Het aanmelden van de kennismigrant gaat via een versnelde procedure bij de IND. Na twee weken is duidelijk of het verzoek is ingewilligd.

 

ARTHUR SUERMONDT (25)

 

"Na mijn studie informatiewetenschappen aan de universiteit van Berkeley kon ik mijn studentenvisum met een jaar verlengen om werkervaring op te doen in mijn vakgebied. Dat was een geweldige kans. Als een werkgever geen visum voor je hoeft te regelen, heb je net zoveel kans als een Amerikaanse kandidaat. Ik kreeg de mogelijkheid om mij te bewijzen. Ik kon terecht bij Optimizely, een start-up in San Francisco gespecialiseerd in het optimaliseren van websitebezoek. Daar werk ik nu als technisch accountmanager. Mijn studentenvisum verloopt binnenkort en kan eventueel nog met een jaar worden verlengd. Toch heeft Optimizely een H-1B visum aangevraagd; het bedrijf wil mij graag houden. Ik hoop dat ik door de loting kom en het visum krijg."


WILLEM BULT (27)

 

"Ik heb informatica gestudeerd in Delft. De interessantste banen op mijn vakgebied liggen in Silicon Valley. Het is alleen lastig om een baan te krijgen als een werkgever meteen duizenden dollars moet investeren in een werkvisum. De helft van alle bedrijven waarmee ik contact heb gezocht, wilde niets te maken hebben met dat hele bureaucratische proces. Bij de andere helft mocht ik op gesprek komen. Ik werk nu met een tijdelijk traineevisum bij RentMethod, een online verhuurbedrijf voor appartementen. Zij willen dat ik voor hen blijf werken: ze hebben een H-1B visum voor mij aangevraagd en zelfs extra geld betaald voor een versnelde afhandeling. Het is nu afwachten of ik ingeloot word. Als dat niet lukt, moet ik proberen een ander visum te krijgen."

DIRK DE KOK (39)

 

"Ik ben de oprichter van Mobtest, een platform voor het testen van apps. Er bestaat geen betere plek voor technische start-ups als Mobtest dan Silicon Valley: daar zitten alle investeerders en potentiële klanten. Maar het is moeilijk om als ondernemer een Amerikaans werkvisum te bemachtigen. Als investeerder mag je geen beroep doen op een H-1B. Je moet ofwel minimaal 100.000 dollar investeren om een investeerdersvisum te krijgen, ofwel aantonen dat je over buitengewone kwaliteiten beschikt. Dat laatste is niet makkelijk te bewijzen; het winnen van een Nobelprijs wordt als mogelijkheid genoemd. Ik ben naar San Francisco vertrokken, heb een advocaat gezocht en heb besloten het erop te wagen. Na een half jaar hoorde ik dat ik ben afgewezen. Als ik nogmaals word afgewezen, moet ik in Nederland aan de slag."